• BIST 100

    11060,16%-1,01
  • DOLAR

    32,92% 0,07
  • EURO

    35,78% -0,24
  • GRAM ALTIN

    2545,10% 0,42
  • Ç. ALTIN

    4135,75% 0,48

TÜİK Başkanı Çetinkaya'dan "enflasyon sepeti" açıklaması

TÜİK Başkanı Çetinkaya, Ankara'da medya kuruluşlarının temsilcileriyle bir araya geldiği toplantıda, enflasyona ilişkin açıklamalarda bulundu, eleştirileri ve gazetecilerin sorularını yanıtladı.

EKONOMİ 9.07.2024 12:38:00 0
TÜİK Başkanı Çetinkaya

TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya, enflasyonun hesaplanmasında baz alınan madde fiyatlarına yönelik eleştirilere ilişkin, "TÜİK tarafından Türkiye genelinde aylık 608 bin 594 fiyat derlenerek hesaplanan endeks sonuçları her ayın 3'üncü işgünü kamuoyu ile paylaşılıyor. Madde sepeti olduğu yerde duruyor, madde sepetini gizlemek kimsenin yetkisinde değildir. Yayınlanmayan tablolar madde fiyatlarıdır. Geçmişte açıklanan madde fiyatlarının bir gösterge niteliği yoktu. Madde fiyatlarının açıklanması için ekstra bir gün daha çalışma yapmak gerekiyor. Bu sebeple artık gösterge niteliği taşımayan bu fiyatları yayınlamıyoruz" açıklamasını yaptı. "Van''da satılan normal domates ile Etiler'de satılan çeri domatesi birbiriyle karşılaştırırsanız bir mana ifade eder" diyen Çetinkaya, Türkiye'deki şirketlerin enflasyonist ortamı kullanarak normalde yapması gerekenden çok daha fahiş kârlar elde etiklerini, şirket kârlarının enflasyon üzerinde artırıcı bir etkiye sahip olduğunu belirtti.

 

Çetinkaya, Haziran ayı enflasyon oranının beklentilerin altında gerçekleşmesinin gerekçelerini "kamu zamlarının temmuz ayına ertelenmesi, kurdaki istikrar ve yaz aylarının düşüşe katkısı" olarak sıraladı. “Enflasyonun maaş zamları belirleneceği zaman neden düşük açıklandığı" konusunda Çetinkaya, sorunun muhatabının kendileri olmadığını söyledi. Çetinkaya, “Elektrik zammını 1 Temmuz’da veya 1 Haziran’da yapmanın farkı var. Yarım puan veya daha fazla etkiliyor. Bu tercih bu yönde kullanıldı” şeklinde konuştu.

Erhan Çetinkaya, "30-40 yıllık aylık enflasyon verilerine baktığınız zaman Haziran ayı her zaman, her zaman en düşük aydır. Yani çoğu yıl negatif gelmiştir. Geçtiğimiz 2 yıl boyunca seçim atmosferinden kaynaklı veya aşırı kur hareketlerinden hareket ettiklerinden kaynaklı bir birikmişlik vardı" ifadelerini kullandı.

“Enflasyon, 600 bin fiyatın tek bir endeks değişimine, tek bir yüzdesel değişime toplulaştırıldığı veya indirgendiği bir hesaptır”

Çetinkaya'ın açıklamalarından önce çıkan konular şöyle:

“TÜİK tarafından, Türkiye genelinde aylık 608 bin 594 fiyat derlenerek hesaplanan endeks sonuçları her ayın 3'üncü işgünü kamuoyu ile paylaşılıyor. Madde sepeti olduğu yerde duruyor, madde sepetini gizlemek kimsenin yetkisinde değildir. Yayınlanmayan tablolar madde fiyatlarıdır. Geçmişte açıklanan madde fiyatlarının bir gösterge niteliği yoktu. Madde fiyatlarının açıklanması için ekstra bir gün daha çalışma yapmak gerekiyor. Bu sebeple artık gösterge niteliği taşımayan bu fiyatları yayınlamıyoruz.

Enflasyon hesabının yapılabilmesi için tüketim sepetinin belirlenmesi gerekiyor. Biz bunu her ay 2 bin haneye giderek yapıyoruz. Sene sonunda 25 bin haneye gitmiş oluyoruz. Bu hanelerin içinde zenginler var, fakirler var, ortalama durumda olanlar var. Toplumun genelini yansıtan bir örnekleme yapıyoruz. Bu hanelerin harcama kalıplarına göre sepetin içinde neyin yer alıp, neyin yer almayacağı belirleniyor. Bu mal ve hizmetlerin belirli ağırlıkları var. Sonuçta bu mal ve hizmetlerin fiyat değişimleri ağırlıklarıyla çarpılarak ortalama bir rakam hesaplanıyor. Bizim her ay aylık ve yıllık olarak açıklıyor olduğumuz şey tek bir rakam. Ve geçen ay 1.64 çıktı. Bunun içinde benzinin fiyat değişimi de var, domatesin de var, elbisenin de var, diş muayenesinin de var, saç tıraşının da var. Enflasyon, 600 bin fiyatın tek bir endeks değişimine, tek bir yüzdesel değişime toplulaştırıldığı veya indirgendiği bir hesaptır.

“TÜİK, madde fiyatlarını açıklamayı durdurdu. Dünyanın hiçbir yerinde hiçbir ülke bunu yapmıyordu”

TÜİK, 2022 Mayıs ayında madde fiyatlarını açıklamayı durdurdu. Dünyanın hiçbir yerinde hiçbir ülke bunu yapmıyordu. Dünyanın en hızlı enflasyonunu açıklıyoruz, ayın 3'ünde açıklıyoruz. Bizden sonra bir iki tane 7'sinde açıklayan var, ezici bir çoğunluk bir sonraki ayın 10 veya 12'sinde açıklıyor.

2022 öncesi İTO gibi sadece saha verisi ile bakkal, manav, pazar, market, hastane, özel okul vb açıklıyorduk. 2020 yılında başlayan çalışmalarla artık toplam verinin yüzde 50’si dijital olarak toplanıyor ve veri miktarı kat kat arttı. 500 bin fiyattan, 600 bin fiyata çıktı. Hesap ucu ucuna yetişirken, kalkıp bir de bir anlatıcılığı olmayan fiyatlar hesaplamaktan vazgeçtik, bu yüklü, ağır ve dünyada kimsenin yapmadığı bir iş.

600 bin fiyatın içerisinden siz birkaç tanesini seçip örneğin, Van’ın BİM şubesinde satılan normal domates ile İstanbul’un Etiler şubesindeki Macrocenter’da satılan çeri domatesi birbiriyle karşılaştırırsanız bir mana ifade eder. Ama domates fiyatı dediğiniz zaman dünyanın hiçbir yerinde olmadığı gibi Türkiye’de de bir manası olmaz. Dolayısıyla bütün dünyanın yaptığı şey o aradaki düzeyler ile ilgili fiyat açıklamak değil, endeks açıklamaktır.

“Bütün dünyada yapılan aradaki düzeylerle ilgili fiyat açıklamak değil, endeks açıklamaktır”

'Yumurta' dediğiniz zaman toplulaştırılmış bir şeyden bahsediyorsunuz. 'Doktor muayenesi' dediğiniz zaman toplulaştırılmış bir şeyden bahsediyorsunuz. Hangi doktor muayenesi? Devlet hastanesi mi, özel hastane mi? Detayın kaybolduğu bir aralıktan bahsediyorum. İnsanların büyük çoğunluğu devlet hastanesine gidiyorsa ve devlet hastanesindeki fiyat 20 liraysa; 500 lira, bin lira, 2 bin lira, 10 bin liralık ücretlerin ağırlığı azsa olabilir. Toplulaştırdığınız zaman fiyatlar manasızlaşıyor. Örneğin yumurta, doktor muayenesi fiyatları denildiğinde toplulaştırılmış bir fiyattan bahsediliyor. Bütün dünyada yapılan aradaki düzeylerle ilgili fiyat açıklamak değil, endeks açıklamaktır. Hiçbir şey ifade etmediği için madde fiyatlarını yayınlamayı bıraktığımız için çok dayak yedik.”

“Şirket kârları enflasyon üzerinde artırıcı bir etkiye sahip, bu görülüyor”

Türkiye’de şirket kâr artışları fahiş, yurt dışında değil. Şirket kârlarının hem Türkiye'de, hem dünyada enflasyon üzerinde çok ciddi belirleyiciliği olduğu noktasında araştırmalar var. Türkiye'de yapılan araştırmanın sonuçlarına bakmadım ama şunu söylüyor; Türkiye'deki şirketler bu enflasyonist ortamı kullanarak normalde yapması gerekenden çok daha fahiş kârlar elde ediyorlar. Şirket kârları enflasyon üzerinde artırıcı bir etkiye sahip, bu görülüyor. Marketlerdeki kârlılık da bir miktar artıyor; ama 'enflasyonu yukarıya çekiyorlar' tespiti sert olur.

“TÜİK enflasyonda bir şey çevirmiyor”

TÜİK enflasyonda bir şey çevirmiyor. Bir şey yakalama niyetinde olanlar yakalayamazlar. İşte 'TÜFE, giyim enflasyonunun çok üzerinde kalmış, biz bilinçli olarak giyimi baskılıyormuşuz.' Almanya, Fransa'da tüm ülkelerde TÜFE, giyim endeksinin çok çok üzerinde. Türkiye'den farklı bir durum yok. Geçen ayki enflasyon önümüzdeki aylarda çok tartışılacak. Çünkü geçen senenin bazları çok yüksek. Bundan kaynaklı bir iniş olacak baz etkisiyle.

Tartışılsın diye söylemiyorum ama enflasyonun yüzde 75 olmasıyla yüzde 45 olması arasında nasıl bir fark var bunu bir irdelemek lazım diye düşünüyorum. Bana sorarsanız bir fark yok. Fiyatlar gene artıyor.” 


Uzunköprü Belediye Başkanı Ediz Martin İYİ Parti'den istifa etti

Mersin'de PKK elebaşı lehine slogan atan 11 şüpheliden 9'u yakalandı

Özgür Özel: Ulusal Egemenlik Parkı'nı özgürlük parkı yapacağız

Kepez Belediyesi personelinden örnek davranış

Muratpaşa'da Yüzme bilmeyen kalmayacak

Serik-Akbaş grup yolu güçlendiriliyor

Kepez Emek Mahallesi’ni de dönüştürüyor

Mobil kuaför tırı yaylalarda

Evde Sağlık Hizmeti ile binlerce vatandaşa ulaşıldı

BAŞKAN BÖCEK'TE 24 TEMMUZ GAZETECİLER VE BASIN BAYRAMI MESAJI

MADIMAK’TA YİTİRDİKLERİMİZ KONYAALTI’NDA ANILDI

Geleceğin şampiyonları Kepez’de yetişiyor

Tonlarca uyuşturucu ele geçirildi!

Fişini almayan 5 bin TL ödeyebilir

12 olan yabancı oyuncu sayısı 14'e çıkarıldı

Dışişleri'nden Erdoğan-Esad görüşmesi açıklaması

Cilt Kanserine Karşı Ortak Mücadele

İYİ Parti'de Başkanlık Divanı toplandı

İYİ Parti Kurucu Genel Başkan Yardımcısı Yücel, partisinden istifa etti

Sokak hayvanlarıyla ilgili kanun teklifinin görüşmeleri ertelendi, ilk 7 madde kabul edildi

Polis Meslek Yüksek Okulları'na 2.500 öğrenci alınmasına ilişkin karar Resmi Gazete’de

Antalya Büyükşehir Belediyesi aşure ikramına devam ediyor

NEFİ KARA VATANDAŞLARLA BULUŞTU

Günnercik Yaylası’nda şenlik coşkusu

Bambus işgalden temizlendi

Hasat edilen lavantalar Başkan Böcek’e hediye edildi

Yapay zekaya ilk adım

Kepezli çocuklar Başkan Kocagöz’le mutlu

LGS yerleştirme sonuçları açıklandı

Denize nazır! Yine zeytinlik katliamı...

Yükleniyor

ABD Başkanı Biden başkanlık yarışından çekildi

İsrail’in Eylat kentinde patlama sesleri

Uluslararası Adalet Divanı: İsrail, Gazze'de işgalci güç konumundadır

Biden’ın Covid testi pozitif çıktı

Esad: Erdoğan ile görüşme içeriğe bağlı

Suikast girişimi sonrası Trump’ın ilk görüntüleri

Trump'ı vuran saldırganın kimliğini FBI açıkladı

Dünya liderlerinden Trump'a geçmiş olsun mesajları

ABD başkan adayı Trump'a suikast

İtalya, G7 Ticaret Bakanları toplantısına Türkiye'yi de davet etti

Dünyaca ünlü oyuncu Woody Harrelson Datça'da

Yeni İnci’den 60.yıla özel defileli gala

Usta oyuncu Ahmet Uğurlu son yolculuğuna uğurlandı

Ünlü şarkıcı Emir Yeşil hayatını kaybetti

İstanbul’da festival mevsimi başladı

Models of Turkey Güzellik Yarışması Başvuruları Başladı…

Muratpaşa’da nikah yoğunluğu

Entübe edilen Kadir İnanır'dan iyi haber

Bahar Öztan hayatını kaybetti

Kadınlar yaşadıklarını tiyatroyla anlattı

Geleceğin şampiyonları Kepez’de yetişiyor

12 olan yabancı oyuncu sayısı 14'e çıkarıldı

Süper kızların KKTC provası

TFF'nin yeni başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu

Ali Koç: “Bu seçim Fenerbahçe için yok hükmündedir”

Kepezli güreşçiler madalyaları topladı

Muratpaşa’nın milli takım gururu

Şampiyon İspanya

Kepez’in sultanları takımı netleşiyor

Muratpaşa, sporcusunu milli takıma uğurluyor

Mersin'de PKK elebaşı lehine slogan atan 11 şüpheliden 9'u yakalandı

Kepez Belediyesi personelinden örnek davranış

Muratpaşa'da Yüzme bilmeyen kalmayacak

Evde Sağlık Hizmeti ile binlerce vatandaşa ulaşıldı

BAŞKAN BÖCEK'TE 24 TEMMUZ GAZETECİLER VE BASIN BAYRAMI MESAJI

MADIMAK’TA YİTİRDİKLERİMİZ KONYAALTI’NDA ANILDI

Tonlarca uyuşturucu ele geçirildi!

Dışişleri'nden Erdoğan-Esad görüşmesi açıklaması

İYİ Parti Kurucu Genel Başkan Yardımcısı Yücel, partisinden istifa etti

Sokak hayvanlarıyla ilgili kanun teklifinin görüşmeleri ertelendi, ilk 7 madde kabul edildi

Özçelik’ten Alkan’a: Odamızı itibarsızlaştırdı

Ticaret Bakanlığı, otomotiv ticaretinde 6 ay - 6 bin kilometre düzenlemesinin süresini uzattı

Mehmet Yiğiner'den Fevzi Apaydın'a zor sorular

Anadolu Isuzu İhracat Başarısıyla Aldığı Ödüllerine Bir Yenisini Daha Ekledi

Sinan Ateş soruşturmasında 17 kişi için ek iddianame hazırlandı iddiası

Taksilere takılacak olan kamera sisteminde rant kavgası mı var?

Mayıs ayı poliçelerinde azami artış oranı belli oldu

Alkan’dan Ankara’ya “Korsanla Mücadele” Çıkarması

kamu taşınmazı son sürat satışlar

Zorunlu Trafik Sigortasında Yeni Dönem Bugün Başladı

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16